“Dantoo iga reebta maahee  Nasiibkoo ii diida mooye

Dadaalka yaraysan maayee Darmaan noolahoo dhan doonay

Hadana meel qudha dawaysa Niba dahab lumay si u doondoon.”

Heestii alfanaan Sidi Ali Winkey.

Aan ku soo halqabsado hees uu ku luuqayn jiray Siidi Cali Winkey, beryahan dambe waxa aad moodaa in caasimada Soomaaliya ee Muqdisho ay ka socdaan xusulduub iyo garabootan ay qabaa’ilada soomaaliyeed odayaashoodu u tartamayaan inay noqdaan kuwa uga mid noqda qabaa’iladooda odayaasha soo dooran doona baarlamaanka mustaqbalka cida u geli doonta qabaa’ilka ay ka socdaan.  Taasi ayaa waxa ay ku abuurtay xamaasad, laab la kac, xasilooni daro, iyo khalkhal siyaasada soomaaliyeed.  Waxa ay arrintani keentay akhristow in qabaa’iladii Soomaaliyeed ay ka soo baxeen odayaal sadex jibaar ah oo ka badan intii laga codsaday.

Aan sii balaarsho qormadee waxa dhacday oo laga yaaban yahay in Ugaasyadii, Suldaamadii, Isimadii, malaaqyadii, iyo Nabadoonadii hore qabiiladu u lahaan jireen oo laga rabay inay noqdaan hal midh oo qudh ahi ay sii tarmayaan oo triple amaba sadex sadex qaarkood sii dhaafayaan. Oo ay sababtuna tahay in ay siyaasiin isku sheeg Soomaaliyeed oo ujeedadoodu tahay si ay u galaan baarlamaanka Soomaaliyeed ay si xirfadi ku jirto ay u dhisayaan odayaal amaba ugaasyo cusub.

Waxa la wada doonayaa hal wax oo hal shakhsi loogu talagay waa halka uu fanaanku kaga tilmaamay “Darmaan noolahoo dhan doonay hadana mid qudha un daweysa,” xaqiiqdii hal ninbaa helaya si kastaba ha ku doono amaba ha ku helee kursiga loogu talagalay qabaa’ilkaas. Waxa hadaba haboonaan lahayd soomaalidu inay bartaan sida wax loo qaybsado, la isugu tanaasulo, midna ugu noqdaan inay raadsadaan cadkooda.  Waxa waayadii hore soomaalida lagu garan jiray oo ka mid ahaan jiray dhaqankooda wadaaga wixii soo dhexmara.  Wadaagaasi oo ka soo jeeday xoolalayda dhaqankeeda oo caanaha marka la soo liso oo toobkaha la buuxsho uu ninba mar cantuugo oo ka kale u sii gudbiyo.   Waxa ka mid ahaan jiray dhaqanka soomaalida hadii dhawr nin oo wada socda ay soo fariistaan oo loo keeno cabitaan in ay isku sii gudbin jireen xiliyadii hore balse dhaqanku wuu sii badalmayaa oo la sii hilmaamayaa.  Aan ku soo gabagabeeyo qormadayda heestan Maxamed Mooge oo aad moodid inay ku haboon tahay gunaanad.

Waxaan saatir kuu qorin ha u suuldhabaalayn 

Kala saar run iyo been kala garo sir iyo caad

In salaadu weligeed kala tahay suniyo faral

U ogow sax iyo maan u ogow sax iyo maan.

Inaad saama jiidiyo sanqadh tirasho kala daa.

Naf jacayl sawaabayoo sanka kuu dalooshoo

Kuu suray hogaanbaad u sidaa maqaarkee

Ha ku daba saqlaysee ha u gaabin seetada.

Sogsogtiyo cadaadkiyo ha ku saydhin laamaha.      

Kafi Farey

Columbus, Ohio